De Schurken Die Je Bijna Vergeeft
Jin Yong (金庸 Jīn Yōng) had een buitengewone gave: hij kon je laten begrijpen waarom iemand een monster werd. Niet verontschuldigen — begrijpen. Zijn meest boeiende antagonisten zijn niet van nature kwaad, maar door omstandigheden. Ze beginnen als gewone mensen die gebroken worden door verraad, obsessie of een wereld die hen onmogelijke keuzes biedt. Hun schurkenachtige gedrag voelt minder als een karakterfout en meer als een onvermijdelijke reactie op een onrechtvaardig universum.
Dit zijn de schurken die je achtervolgen — niet omdat ze eng zijn, maar omdat je beseft dat je, in hun positie, misschien dezelfde keuzes zou hebben gemaakt.
Li Mochou: De Slechtste Leerling van de Liefde
Li Mochou (李莫愁 Lǐ Mòchóu) uit 神雕侠侣 (Shén Diāo Xiálǚ) — The Return of the Condor Heroes — is Jin Yong's definitieve tragische schurk. Ze was een jonge vrouw in de Ancient Tomb Sect (古墓派 Gǔmù Pài), mooi en talentvol, die diep verliefd werd op een geleerde genaamd Lu Zhanyuan. Hij beloofde met haar te trouwen. Hij gaf haar een paar zakdoeken als liefdesgebaar. Daarna trouwde hij met iemand anders.
Dat is het. Dat is het hele verhaal. Een gebroken belofte en een paar zakdoeken.
Uit deze wond transformeert Li Mochou in de "Scarlet Serpent Deity" (赤练仙子 Chìliàn Xiānzǐ) — een massamoordenaar die door de 江湖 (jiānghú) trekt en families vermoordt die haar herinneren aan het geluk dat haar werd ontzegd. Ze draagt de zakdoeken altijd bij zich en zingt dat verwoestende couplet: 问世间，情为何物，直教生死相许 (Wèn shìjiān, qíng wèi hé wù, zhí jiào shēngsǐ xiāng xǔ) — "Vraag de wereld: wat is liefde, dat het leven en dood samenbindt?"
De tragedie is dat Li Mochou en Yang Guo (杨过 Yáng Guò) dezelfde vraag stellen. Beide worden verteerd door liefde. Yang Guo's liefde maakt hem een held; Li Mochou's liefde maakt haar een schurk. Het verschil is niet de emotie — het is wat er gebeurt wanneer de emotie niet beantwoord wordt. Jin Yong is meedogenloos eerlijk hierin: onbeantwoorde liefde maakt je niet altijd nobel. Soms maakt het je gevaarlijk.
Haar dood is een van de meest aangrijpende in Jin Yong's fictie. Gevangen in een ring van vuur, zou Li Mochou kunnen ontsnappen — ze heeft de vechtvaardigheden. In plaats daarvan zit ze in de vlammen, met de zakdoeken in haar hand, en laat ze zichzelf branden. Zelfs aan het eind kan ze de liefde die haar heeft vernietigd niet loslaten. Over een gerelateerd onderwerp: Yue Buqun: De Meest Verschrikelijke Hypocriet in de Chinese Literatuur.
Murong Fu: De Erfgenaam van Niets
Murong Fu (慕容复 Mùróng Fù) uit 天龙八部 (Tiānlóng Bābù) — Demi-Gods and Semi-Devils — is geboren met alles: een goed uitziend voorkomen, intelligentie, uitzonderlijke vechtkunsttraining, en familievermogen. Hij zou een held moeten zijn. In plaats daarvan wordt hij vernietigd door een erfenis waar hij nooit om heeft gevraagd — de Murong-familiedroom om het Yan-koninkrijk (大燕 Dà Yān) te herstellen.
Deze droom is door generaties heen doorgegeven, en Murong Fu is de laatste drager ervan. Hij kiest deze last niet; het wordt hem bij zijn geboorte opgelegd. Elke beslissing die hij neemt — Wang Yuyan (王语嫣 Wáng Yǔyān) verlaten, zijn gezworen bondgenoten verraden, steeds van kant wisselen — dient de restauratie die nooit zal plaatsvinden. Hij verkoopt zijn eer stukje bij beetje voor een koninkrijk dat niet bestaat.
Zijn laatste scène is verwoestend: zittend in een tuin, omringd door spelende kinderen, mompelend "Ik ben de keizer" terwijl zijn trouwe dienaar Bao Butong in de buurt huilt. Murong Fu is gek geworden, zich terugtrekkend in de fantasie die de realiteit hem ontzegd heeft. Jin Yong straft hem niet met de dood — dat zou genade zijn. In plaats daarvan straft hij hem met illusie, hem voor altijd gevangen in een droom van de macht waarvoor hij alles heeft opgeofferd.
Het contrast met Xiao Feng (萧峰 Xiāo Fēng) is opzettelijk en wreed. Beide mannen staan voor crises van etnische identiteit. Xiao Feng, een Khitan opgevoed door Han-Chinezen, reageert met zelfopoffering — hij doodt zichzelf om een oorlog tussen zijn twee volkeren te voorkomen. Murong Fu, een Xianbei-afstammeling in een Han-wereld, reageert met zelfvernietiging — hij verraadt iedereen in de zoektocht naar raciale glorie. Zelfde wond, tegenovergestelde paden, en Jin Yong laat geen twijfel bestaan over welke keuze waardigheid heeft.
Lin Pingzhi: De Jongeman Gebroken door Wraak
Lin Pingzhi (林平之 Lín Píngzhī) uit 笑傲江湖 (Xiào Ào Jiānghú) — The Smiling, Proud Wanderer — begint als een sympathiek figuur: een jonge edelman wiens ouders worden vermoord door de kwade Yu Canghai voor de zwaardhandleiding van de Lin-familie. Hij voegt zich bij de Huashan Sect op zoek naar bescherming en wraak, en wordt verliefd op Yue Lingshan (岳灵珊 Yuè Língshān).
Zijn afdaling is geleidelijk en pijnlijk. Om de kracht voor wraak te verkrijgen, leert Lin Pingzhi de Evil-Repelling Sword Manual (辟邪剑谱 Pìxié Jiànpǔ), die zelfkastraatie vereist. Zoals Yue Buqun (岳不群 Yuè Bùqún) offert hij zijn fysieke mannelijkeheid op voor vechtkunstkracht. Maar waar Yue Buqun de keuze koel maakt, maakt Lin Pingzhi die uit wanhoop — hij is een getraumatiseerd jongetje dat geen andere weg ziet.
Na de castratie wordt Lin Pingzhi wreed, paranoïde en emotioneel leeg. Zijn huwelijk met Yue Lingshan — waarvan hij deels om strategische redenen trouwde — wordt een nachtmerrie voor beiden. Hij vermoordt mensen die ooit zijn vrienden waren. Hij vertrouwt niemand.
De tragedie is dat Lin Pingzhi gelijk had om paranoïde te zijn: Yue Buqun manipuleerde hem vanaf het begin, gebruikmakend van hem als pion om toegang te krijgen tot de zwaardhandleiding. Lin Pingzhi's afdaling in schurkenachtigheid is geen waanzin — het is een rationele reactie op een wereld waar iedereen echt op hem is uit. Zijn tragedie is dat zijn juiste waarneming van gevaar hem leidt tot precies het soort persoon waar hij bang voor is.
Ouyang Feng: De Gekke Koning
Ouyang Feng (欧阳锋 Ōuyáng Fēng), na zijn afdaling in waanzin door het brengen van de verdorven Nine Yin Manual (九阴真经 Jiǔyīn Zhēnjīng), wordt een vreemd sympathiek figuur. De man die de meest gevreesde strijder ter wereld was — de Westelijke Vergif (西毒 Xī Dú) onder de Vijf Grooten (五绝 Wǔjué) — dwaalt door de jianghu en vraagt vreemden: "Wie ben ik?" (我是谁 Wǒ shì shéi).
Zijn laatste scène met Hong Qigong (洪七公 Hóng Qīgōng) — de twee oude rivalen die nog een laatste keer vechten op een besneeuwde bergtop, en dan samen sterven, lachend — ontdoet alles: de ambitie, het vergif, de complotten. Wat overblijft zijn twee mannen die zichzelf door hun rivaliteit hebben gedefinieerd, die vrede vinden in de finale uitdrukking ervan. Het is tragisch mooi.
De Les van Jin Yong's Tragische Schurken
Elke tragische schurk in Jin Yong's canon deelt één kenmerk: ze werden wat ze zijn door verlies. Li Mochou verloor liefde. Murong Fu verloor identiteit. Lin Pingzhi verloor familie. Ouyang Feng verloor zijn verstand. Jin Yong's medeleven ligt in het tonen van de wond voordat hij ons de litteken toont.
Dit excuus hun daden niet — Li Mochou vermoordt nog steeds onschuldigen, Murong Fu verraadt nog steeds vrienden. Maar het begrijpen van de oorsprong van het kwaad is anders dan het accepteren ervan, en Jin Yong staat op dat onderscheid. De 江湖 creëert zijn eigen schurken, en de werkelijk tragische zijn de mensen die helden hadden kunnen zijn als de wereld iets minder wreed was geweest.
---Je vindt het misschien ook leuk:
- Jin Yong - De Rijke Weefsel van Jin Yong Verkennen - Yue Buqun: De Meest Verschrikelijke Hypocriet in de Chinese Literatuur