จิ่นหยงในแปล: ที่หายไปและกลับมา

นี่คือประโยคจากนิยายของจิ่นหยง ตำนานวีรบุรุษนกอินทรี: "黄蓉见他呆头呆脑，心中好笑." แปลว่า “หวงรองเห็นว่าเขาโง่เขลาและรู้สึกขบขัน.” ง่ายพอสมควร แต่คำ 呆 (dāi) มีนัยสำคัญที่ทำให้เกิดความน่ารักของความไม่รู้ที่ "โง่เขลา" ไม่สามารถสื่อได้ และ 好笑 (hǎoxiào) ไม่ใช่แค่ "ขบขัน" — มันคือบรรยากาศเฉพาะที่คุณรู้สึกเมื่อใครบางคนทำตัวงี่เง่าอย่างน่ารัก ลึกซึ้งยิ่งขึ้น: การอ้างอิงจิ่นหยงในชีวิตประจำวันจีนสมัยใหม่.

ตอนนี้ลองคูณปัญหานั้นด้วยหนึ่งล้านคำ นั่นคือสิ่งที่การแปลจิ่นหยงดูเหมือน

ทะเลแปล

หลายทศวรรษที่ผ่านมา จิ่นหยงแทบไม่มีการแปลเลย — ไม่ใช่เพราะภาษายากเกินไป แต่เพราะไม่มีสำนักพิมพ์เชื่อว่ามีตลาด นิยายของเขาเป็นผลงานวรรณกรรมที่ได้รับการอ่านอย่างกว้างขวางในวงการภาษาจีน แต่ในโลกที่พูดภาษาอังกฤษ เขาแทบไม่เป็นที่รู้จัก

การแปลในยุคแรกๆ ที่มีอยู่เป็นการแปลที่หยาบ:

| การแปล | ปี | คุณภาพ | หมายเหตุ | |------------|------|---------|-------| | Fox Volant of the Snowy Mountain (โอลิเวีย มก) | 1993 | บริการได้ | เขียนแข็ง, แต่จับแผนเรื่องได้ | | The Deer and the Cauldron (จอห์น มินฟอร์ด) | 1997-2002 | ยอดเยี่ยม | สามเล่ม, วิธีการแบบวิทยาศาสตร์ | | The Book and the Sword (เกรแฮม เอิร์นชอว์) | 2004 | ดี | อ่านได้แต่ขาดจังหวะของจิ่นหยง |

การแปล The Deer and the Cauldron ของจอห์น มินฟอร์ดควรได้รับการกล่าวถึงเป็นพิเศษ มันเป็นผลงานการแปลที่ยอดเยี่ยม — มินฟอร์ดสามารถจับอารมณ์ขันหยาบๆ ของเว่ยเซี่ยเป่าและโทนเสียดสีของนิยายได้อย่างสวยงาม แต่หนังสือเล่มนี้ตีพิมพ์โดย Oxford University Press ในรูปแบบวิชาการที่มีราคาแพงและเข้าถึงได้เกือบไม่มีนอกวงการวิชาการ

การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในปี 2018 กับการแปล A Hero Born ของแอนนา โฮล์มวูด ซึ่งเป็นเล่มแรกของ ตำนานวีรบุรุษนกอินทรี ที่ตีพิมพ์โดย MacLehose Press (เป็นตราของ Quercus) นี่เป็นครั้งแรกที่นิยายของจิ่นหยงถูกตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ค้าขายขนาดใหญ่ ถูกทำตลาดให้กับผู้อ่านทั่วไป และได้รับการตรวจสอบในสื่อภาษาอังกฤษกระแสหลัก

สิ่งที่หายไป

การแปลทุกครั้งมักมีบางสิ่งที่สูญเสียไป สำหรับจิ่นหยง ความสูญเสียจะอยู่ในหมวดหมู่เฉพาะ:

1. ชื่อของตัวละคร

ชื่อของตัวละครในจิ่นหยงเต็มไปด้วยความหมาย กั่วจิง (郭靖) — 靖 หมายถึง "สงบ," โดยอ้างอิงถึงเหตุการณ์ Jingkang (靖康之变, Jìngkāng zhī Biàn) ที่นำไปสู่การล่มสลายของราชวงศ์ซ่งเหนือ จากนั้นมีพี่น้องร่วมสาบาน หยางคัง (杨康) — 康 หมายถึง "ความเป็นอยู่ที่ดี," ซึ่งอ้างอิงถึงเหตุการณ์เดียวกันจากมุมมองของชาวชั่วเฉิน ชื่อของพวกเขาซ่อนปัญหาทางการเมืองของนิยาย

ในภาษาอังกฤษ พวกเขาถูกเรียกว่าแค่ "Guo Jing" และ "Yang Kang." ความหมายหายไป

บางคนพยายามชดเชยด้วยการอธิบายในเชิงอรรถ คนอื่นๆ เช่น โฮล์มวูด จะทอคำอธิบายเข้าไปในเนื้อเรื่อง ไม่มีทางเลือกไหนที่สมบูรณ์แบบ ผู้ที่อ่านภาษาจีนจะเข้าใจความหมายทันที ในขณะที่ผู้ที่อ่านภาษาอังกฤษต้องการความช่วยเหลือ

2. ชื่อท่าทางศิลปะการต่อสู้

ชื่อท่าทางศิลปะการต่อสู้ของจิ่นหยงคือบทกวี พาลมสิบแปดมังกร (降龙十八掌, Xiánglóng Shíbā Zhǎng) ประกอบด้วยท่าต่างๆ เช่น:

- 亢龙有悔 (Kàng Lóng Yǒu Huǐ) — "มังกรภูมิใจกลับใจ" (จาก 易经) - 飞龙在天 (Fēi Lóng Zài Tiān) — "มังกรลอยอยู่ในฟ้า" (จาก 易经) - 见龙在田 (Jiàn Lóng Zài Tián) — "มังกรปรากฏในทุ่ง"

ชื่อแต่ละชื่อคือข้อความจาก หนังสือแห่งการเปลี่ยนแปลง (易经, Yìjīng) และแต่ละชื่อมีความหมายเชิงปรัชญาที่เชื่อมโยงกับวิธีการใช้ท่าในต่อสู้ ผู้ที่อ่านภาษาอังกฤษเห็น "The Proud Dragon Repents" แล้วคิดว่า... จริงๆ แล้วคืออะไร?

โฮล์มวูดเลือกที่จะแปลชื่อท่าทางเป็นภาษาอังกฤษ ทำให้เข้าถึงได้แต่ทำลายความมีศิลปะ ส่วนผู้แปลคนอื่นเก็บชื่อจีนพร้อมคำอธิบาย ซึ่งรักษาความมีศิลปะไว้แต่ทำให้การเล่าเรื่องขาดความต่อเนื่อง

3. กวีและภาษาจีนคลาสสิก

นิยายของจิ่นหยงมีการอ้างถึงบทกวีคลาสสิกอยู่เสมอ — บางครั้งถูกอ้างอิง บางครั้งมีการสร้างสรรค์ขึ้นใหม่โดยตัวละคร ภาษาจีนคลาสสิก (文言文, wényánwén) แตกต่างจากภาษาจีนสมัยใหม่อย่างไร้ขอบเขต มันอัดแน่น เปี่ยมไปด้วยหมายเลข และมีจังหวะที่แม่นยำ

การแปลบทกวีภาษาอังกฤษที่ทำงานเป็นบทกวีจริงๆ นั้นเป็นหนึ่งในภารกิจที่ยากที่สุดในงานแปลวรรณกรรม ผู้แปลส่วนใหญ่มักเลือกใช้การพรรณนาภาษาแทน ซึ่งถ่ายทอดความหมายแต่สูญเสียความงดงาม

4. สี่ตัวอักษรคำสุภาษิต

ภาษาจีนอุดมไปด้วยเชิงหยูก (成语, chéngyǔ) — การแสดงออกสี่ตัวอักษรที่บรรจุความคิดซับซ้อนไว้ในแพ็คเกจเล็กๆ จิ่นหยงใช้อยู่เสมอ 卧虎藏龙 (wò hǔ cáng lóng, "เสือที่นอนซ่อนมังกร") คือหนึ่งในนั้นที่ผู้พูดภาษาอังกฤษรู้จักจากภาพยนตร์ แต่เชิงหยูกส่วนใหญ่ไม่มีเทียบเท่าในภาษาอังกฤษ

คุณจะแปล 画蛇添足 (huà shé tiān zú, "วาดงูแล้วเพิ่มขา" — หมายถึงการทำให้สิ่งใดเสื่อมเสียโดยการเพิ่มรายละเอียดที่ไม่จำเป็น) ได้อย่างไร? คุณสามารถอธิบายได้ แต่ความสง่างามของการใช้สี่พยางค์ถ่ายทอดแนวคิดที่ครบถ้วนหายไป

สิ่งที่ถูกพบ

การแปลไม่ใช่เรื่องของการสูญเสียอย่างเดียว บางครั้งเวอร์ชันภาษาอังกฤษเปิดเผยสิ่งที่ผู้อ่านภาษาจีนถือว่าเป็นเรื่องธรรมดา

มุมมองใหม่เกี่ยวกับเรื่องราวที่คุ้นเคย: ผู้อ่านจีนที่เติบโตมากับจิ่นหยงมักไม่สามารถมองเห็นนิยายของเขาได้อย่างชัดเจนอีกต่อไป — พวกเขาคุ้นเคยเกินไป ฝังอยู่ในความทรงจำทางวัฒนธรรม ผู้ที่อ่านภาษาอังกฤษพบเรื่องราวในมุมมองสดใหม่ ไม่มีการดัดแปลงทางโทรทัศน์ทศวรรษและบรรดาภาระทางวัฒนธรรมที่มีผลกระทบต่อการรับรู้ พวกเขาสังเกตสิ่งที่ผู้อ่านภาษาจีนมักมองข้าม

ความชัดเจนทางโครงสร้าง: นิยายของจิ่นหยงถูกตีพิมพ์ในรูปแบบซีรีส์ในหนังสือพิมพ์, และบางครั้งจะแสดงออกมา — การเบี่ยงเบน, ปัญหาเรื่องจังหวะ, คำอธิบายที่ซ้ำซาก การแปลที่ดีในภาษาอังกฤษสามารถปรับเรียบเหล่านี้ให้เรียบเนียนโดยไม่ทำให้ต้นฉบับเสียหาย

ความเชื่อมโยงข้ามวัฒนธรรม: นักวิจารณ์ที่พูดภาษาอังกฤษได้เปรียบเทียบจิ่นหยงกับโทลาคิน, ดูมา, โฮเมอร์ และจอร์จ อาร์. อาร์. มาร์ติน การเปรียบเทียบเหล่านี้ไม่สมบูรณ์แบบ แต่ช่วยให้ผู้ที่อ่านภาษาอังกฤษหาจุดเชื่อมโยงเข้าสู่เรื่องราวได้ และเปิดเผยความคล้ายคลึงทางโครงสร้างที่แท้จริง — การสร้างโลกของจิ่นหยงถือว่าเทียบเท่ากับโทลาคิน การพล็อตเรื่องของเขานั้นคล้ายกับดูมา และความซับซ้อนทางศีลธรรมของเขารอคอยมาร์ตินหลายทศวรรษ

วิธีการของโฮล์มวูด

กลยุทธ์การแปลของแอนนา โฮล์มวูดสำหรับ A Hero Born ควรได้รับการตรวจสอบอย่างละเอียดเพราะมันเป็นตัวแทนของปรัชญาที่ตั้งใจ:

สิ่งที่เธอเก็บไว้ในภาษาจีน: - ชื่อของตัวละคร (พร้อมคำแนะนำการออกเสียง) - ชื่อสถานที่ - ชื่อสำนัก - แนวคิดทางวัฒนธรรมที่สำคัญ (jianghu, wulin, shifu)

สิ่งที่เธอแปลเป็นภาษาอังกฤษ: - ชื่อท่าทางศิลปะการต่อสู้ - บทกวีและเพลง - บทสนทนา (ชัดเจน) - คำอธิบายทางวรรณกรรม

สิ่งที่เธอเพิ่ม: - พจนานุกรมของตัวละครและคำศัพท์ - คำอธิบายบริบทสั้นๆ ที่ถูกสอดแทรกเข้าไปในเนื้อเรื่อง - แผนที่

ผลลัพธ์อ่านเหมือนนวนิยายแฟนตาซีที่เกิดขึ้นในจีน แทนที่จะเป็นนวนิยายจีนที่มีการแปลแบบอึดอัดเข้ามาเป็นภาษาอังกฤษ นี่คือทางเลือกที่ตั้งใจ — โฮล์มวูดต้องการเข้าถึงผู้อ่านที่ไม่เคยได้ยินเกี่ยวกับวูเซีย ไม่ใช่แค่ผู้ที่ชื่นชอบวรรณกรรมจีนที่รู้จักเรื่องราวแล้ว

นักอนุรักษ์บางคนคัดค้าน พวกเขาต้องการให้เก็บรักษาคำจีนไว้, อ้างอิงคำอธิบายเชิงอรรถ, และคงรักษาความเฉพาะทางวัฒนธรรม Argument ของพวกเขามีความสมเหตุสมผล — สิ่งที่สูญหายไปเมื่อ 降龙十八掌 กลายเป็น "พาลมสิบแปดมังกร" โดยที่ไม่มีบริบท Yijing

แต่แนวทางของโฮล์มวูดประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ A Hero Born ขายดี, ได้รับการตรวจสอบในสิ่งพิมพ์สำคัญ, และแนะนำจิ่นหยงให้กับผู้อ่านภาษาอังกฤษหลายพันคนที่ไม่เคยหยิบหนังสือวิชาการที่มีเชิงอรรถมาก่อน

สิ่งที่ยังไม่ได้แปล

ช่องว่างที่ใหญ่ที่สุดยังคงอยู่ในนิยายเรื่องหลังๆ ที่มีความซับซ้อนมากขึ้นของจิ่นหยง:

- เทพเจ้ากึ่งและปีศาจกึ่ง (天龙八部, Tiānlóng Bābù) — ตัวเอกสามคน, ธีมทางพุทธศาสนา, มีความซับซ้อนทางอารมณ์ที่สุดในนิยายของจิ่นหยง - นักเดินทางผู้ยิ้มและภาคภูมิใจ (笑傲江湖, Xiào Ào Jiānghú) — สัญญะทางการเมืองเกี่ยวกับเสรีภาพกับอำนาจเผด็จการ - การกลับมาของวีรบุรุษนกอินทรี (神雕侠侣, Shéndiāo Xiálǚ) — ภาคต่อของ ตำนานวีรบุรุษนกอินทรี ที่มีหนึ่งในเรื่องราวความรักที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในวรรณกรรมจีน

นิยายเหล่านี้ยาวกว่า, มีสัญลักษณ์มากขึ้น, และฝังอยู่ในวัฒนธรรมมากกว่าที่ ตำนานวีรบุรุษนกอินทรี การแปลพวกเขาจะต้องการผู้แปลที่ไม่เพียงแต่พูดสองภาษา แต่มีความรู้ลึกซึ้งในทั้งวรรณกรรมคลาสสิกของจีนและวรรณกรรมภาษาอังกฤษ

ข่าวดีคือความสำเร็จทางการค้าของการแปลของโฮล์มวูดได้สร้างความต้องการ มีการรายงานว่ามีการแปลมากขึ้นกำลังดำเนินการ ภายในทศวรรษ, ผู้อ่านภาษาอังกฤษอาจ finalmente เข้าถึงคาทอลิกจิ่นหยงทั้งหมด

เมื่อถึงเวลานั้น, โลกที่พูดภาษาอังกฤษจะค้นพบสิ่งที่โลกที่พูดภาษาจีนรู้จักมานานถึงเจ็ดสิบปี: จิ่นหยงคือหนึ่งในนักเขียนนวนิยายที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในศตวรรษที่ยี่สิบ ในภาษาใดก็ได้ การแปลจะไม่มีวันสมบูรณ์แบบ — สิ่งที่สูญหายอยู่เสมอ แต่สิ่งที่พบจะมากพอ.